Decyzja o miejscu zimowania pasieki wędrownej zapada zwykle w sierpniu albo na początku września, kiedy trwa jeszcze wrzos albo nawłoć. Pszczelarz jest zajęty, czas nagli, a wybór lokalizacji na zimę schodzi na dalszy plan. Tymczasem złe pasieczysko zimowe może kosztować więcej niż nieudany pożytek, bo rodziny, które słabo przezimują, nie będą gotowe na rzepak.
Ocenę lokalizacji zimowej warto zacząć wcześniej, zanim zacznie się wyścig z jesienią. Część tej oceny można zrobić z danych satelitarnych, bez wyjazdu w teren.
Co decyduje o tym, czy lokalizacja jest dobra do zimowania
Pszczoły w zimie nie latają, ale reagują na warunki otoczenia. Pierwszym i najważniejszym przeciwwskazaniem dla pasieczyska są doliny, czyli miejsca o dużej wilgotności, gdzie wiosną i jesienią zbierają się mgły, a zimą występują zastoje zimna. Wilgoć w ulu sprzyja grzybicy i pleśni, a zimno w dolinie sprawia, że pszczoły zużywają więcej zapasów na ogrzewanie kłębu.
Dobre stanowisko zimowe powinno być zaciszne, osłonięte od wiatrów północnych i zachodnich, w miejscu, które łapie słońce przez przynajmniej kilka godzin dziennie. Zbiorniki wodne w bezpośrednim sąsiedztwie to dodatkowe ryzyko: ciężkie zbieraczki wracające wiosną z pierwszych lotów mają tendencję do obniżania lotu nad wodą i topienia się. Zaciemnione stanowisko pośrodku gęstego lasu skraca dzień, przez co rodziny dłużej pozostają w bezruchu i mogą mieć problemy z wiosennym wylotem oczyszczającym.
Do tego dochodzi kwestia bazy pożytkowej wczesną wiosną. Rodzina, która wychodzi z zimy przy dobrym pierwszym pożytku, szybciej rośnie i lepiej staje do sezonu. Stanowisko zimowe przy obszarze z wierzbami, klonami i owocowymi drzewami daje przewagę nad miejscem, gdzie w marcu i kwietniu nie kwitnie niemal nic.
Co można ocenić z danych satelitarnych przed wyjazdem
Dane satelitarne nie pokażą wilgotności gleby w dolinie ani kierunku wiatru w konkretnym miejscu. Pokażą za to kilka rzeczy, które są trudne do oceny bez wieloletniego doświadczenia z danym terenem.
Skład roślinności w promieniu lotu pszczół wczesnowiosennego jest pierwszą z nich. Jeśli w marcu NDVI w okolicy planowanego stanowiska jest niski i mało zróżnicowany, oznacza to, że wczesna wiosna może być uboga w pożytek. Dane historyczne z kilku poprzednich lat pozwalają sprawdzić, czy taka sytuacja powtarza się regularnie, czy był to wyjątek.
Różnorodność krajobrazu to kolejna informacja dostępna z mapy. Stanowisko otoczone monokulturą jednego gatunku, czy to lasu iglastego, czy pól uprawnych jednego rodzaju, daje pszczołom gorsze warunki niż okolica z łąkami, sadami, lasem liściastym i ugorami przeplatającymi się ze sobą. Hive Mind przy analizie lokalizacji uwzględnia tę różnorodność i penalizuje miejsca z jednorodnym, monokultorowym krajobrazem.
Dane archiwalne Sentinel-2 sięgają do 2016 roku. Porównując tę samą lokalizację w marcu z kilku różnych lat, można sprawdzić, czy wiosenne przebudzenie roślinności w tej okolicy następuje wcześnie czy późno, i czy rok do roku wyraźnie się różni.
Sprawdź skład krajobrazu i wiosenną bazę pożytkową w okolicy planowanego stanowiska zimowego
Pobierz Hive MindCzego dane satelitarne nie ocenią
Rzeźba terenu w skali pasieczyska, wilgotność lokalnego mikroklimat, osłonięcie od wiatru przez żywopłot albo skarpę, bliskość drogi dojazdowej, stan nawierzchni w zimie, właściciel gruntu i jego nastawienie do pasieki, sąsiednie pasieki i ryzyko chorób, wszystko to wymaga wyjazdu i oceny w terenie. Dane satelitarne pomagają wybrać, dokąd jechać. Nie zastępują samego wyjazdu.
Harmonogram oceny lokalizacji zimowej
| Kiedy | Co zrobić | Narzędzie |
|---|---|---|
| Lipiec i sierpień | Sprawdź dane satelitarne z marca poprzednich lat dla kilku kandydujących lokalizacji | Hive Mind, dane archiwalne Sentinel-2 |
| Sierpień i wrzesień | Zawęź listę do dwóch, trzech miejsc z dobrą wiosenną bazą pożytkową i zróżnicowanym krajobrazem | Hive Mind, mapa różnorodności krajobrazu |
| Wrzesień | Jedź na rozpoznanie: ocen rzeźbę terenu, wilgotność, osłonięcie, dojazd, właściciela gruntu | Wyjazd terenowy |
| Wrzesień i październik | Sprawdź ogniska chorób w okolicy, uzyskaj zgodę właściciela i zamów świadectwo zdrowotności przed przewozem | Powiatowy Lekarz Weterynarii |
Jak oceniać lokalizację zimową historycznymi danymi z Hive Mind
Najlepszy sposób na sprawdzenie potencjału wiosennego danej lokalizacji to analiza marcowa z kilku kolejnych lat. W marcu roślinność zimozielona jest dobrze widoczna, drzewa liściaste i krzewy są jeszcze bez liści, przez co łatwo zobaczyć, ile jest wierzb, klonów, owocowych drzew i innych wczesnowiosennych pożytków. Lokalizacja, która w każdym marcowym sprawdzeniu z ostatnich pięciu lat pokazuje zróżnicowaną, aktywną roślinność, jest bardziej przewidywalna niż ta, która wygląda różnie zależnie od roku.
Jak analizować dane historyczne w Hive Mind krok po kroku, wyjaśniamy w artykule Jak dobrze przeanalizować teren pod pasiekę?
Precyzyjne rolnictwo a pasieka wędrowna: dlaczego te dwie branże coraz częściej potrzebują tych samych danych
Przeczytaj »